Roeken gebruiken gereedschappen

Van apen, kraaien en dolfijnen was al langer bekend dat ze gereedschappen gebruikten, maar nu hebben ook roeken zich gevoegd bij die groep dieren.

 

Roeken zijn nog slimmer dan we denken. Foto: foxypar4

Er zijn nog geen roeken in het wild gesignaleerd die gereedschappen hanteren. Maar het is wel degelijk bewezen dat ze die gebruiken en dat niet alleen: ze kunnen er twee achter elkaar gebruiken en ze kunnen nieuwe maken. Dit artikel van de BBC vertelt over een onderzoek waarin roeken erachter kwamen hoe ze voedsel uit een apparaat kregen dat bestond uit een buis met daaronder een smal luikje. Ze moesten een geschikte steen uitkiezen en deze in de buis gooien om zo het luik te openen en hun lekkere hapje te kunnen bemachtigen. Ze kozen voor de zwaarste steen, omdat ze daarmee de meeste kans hadden om het luik te kunnen openen. Ze moesten daarnaast ook kiezen uit verschillende vormen stenen die niet allemaal door de buis pasten, maar ze kozen voor de beste vorm! Je kunt het filmpje met deze slimme roeken hier bekijken.

De vogels leerden bovendien al snel hoe ze een rechte draad konden ombuigen tot een haak, zodat ze een klein bakje met voedsel vanaf de bodem van een testbuis konden hengelen. Je gelooft je ogen niet. Bekijk hier het filmpje.

Betty, een in gevangenschap levende wipsnavelkraai, was de enige in gevangenschap levende vogel waarvan ooit was gezien dat die gereedschap gebruikte. Maar in het wild levende kraaien gebruiken wel degelijk gereedschappen, zoals takjes en bladeren. Met hun snavel kunnen ze de gereedschappen tot de juiste vorm modelleren, zodat ze er mieren en andere insecten mee kunnen oppikken. Ze gebruiken ook grashalmen. De roeken lieten ook zien dat ze raad wisten met gereedschappen; drie van de vier dieren slaagden erin een haak te maken tijdens de eerste poging. Een van de onderzoekers verklaart: “Dit onderzoek laat zien hoe creatief en slim roeken zijn als het om het oplossen van problemen gaat.” 

Roeken begrijpen ook dat het soms loont om samen te werken als het om een goede voedselbron gaat. In dit experiment, dat wederom door de BBC wordt aangehaald, werden twee haken aan een smal bakje geschroefd waarop lekkernijen voor de roeken lagen. Vervolgens werd er een touwtje door de twee haken gehaald. De roeken zaten in een hok en het bakje was net buiten hun bereik. Om het bakje naar zich toe te trekken, moesten de roeken tegelijk elk aan één uiteinde van het touwtje trekken. Alle roeken kwamen hier op een gegeven moment achter, hoewel het bij de één wat langer duurde dan bij de ander. Het begrip van roeken van ‘de noodzaak van teamwork’ zou net zo goed zijn als dat van chimpansees. Bekijk hier het filmpje met de handige roeken.

Roeken en kraaien behoren beide tot de corvus-familie, net als kauwen, gaaien, eksters en raven. Er is al lang bekend dat deze vogels ontzettend slim zijn en onderzoeker Christopher Bird van de University of Cambridge zegt hierover: “Op meerdere punten plaats ik kraaiachtigen qua intelligentie op hetzelfde niveau als primaten.”

 

Papegaai redt puppy’s

Sam, een 18-jarige grijze roodstaartpapegaai, heeft het leven van vijf te vroeg geboren puppy’s gered. Sam vloog midden in de nacht naar de slaapkamer van z’n baasje op de eerste verdieping en kraaide: “Kom nou, kom nou”, iets dat zijn baasje zelf vaak tegen haar hond Sally riep.

In de acht jaar dat Sam in het huis woonde, was hij nog nooit in de slaapkamer geweest. Toen de vrouw beneden kwam met Sam vond ze Sally en haar pasgeboren premature pups op de keukenvloer. Ze hadden overduidelijk hulp nodig.

Sams verhaal is om meerdere redenen bijzonder. Hij was zich bewust van het feit dat de hondjes hulp nodig hadden, dieren van een andere soort dan hemzelf. Dit zogenaamde ‘soortoverstijgende bewustzijn’ wordt door dierwetenschappers gebruikt als indicator voor dierenbewustzijn.

De woorden “kom nou, kom nou” worden vaak gebruikt om een ander tot actie over te laten gaan of op te laten schieten en soms duiden ze ook op urgentie. We weten niet in welke context Sally’s baasje deze woorden tegen haar hond gebruikte, maar het lijkt erop dat Sam de papegaai deze woorden opzettelijk heeft gebruikt om een snelle reactie los te krijgen.

Grijze roodstaarten staan bekend om hun intelligentie en scherpzinnigheid en dit verhaal is daar een prachtig voorbeeld van.

Dr. Irene Pepperberg heeft veel onderzoek gedaan naar het vermogen van papegaaien om dingen te begrijpen en aan de hand van haar bevindingen verklaart ze: “Gezien de evolutionaire afstand tussen vogels en zoogdieren heeft het onderzoeksresultaat intrigerende gevolgen voor de studie naar evolutionaire intelligentie, de studie naar vergelijkende intelligentie en de zorg voor vogels die in gevangenschap leven, in dierentuinen of als huisdier.

Dit korte filmpje, waarin Irene en de beroemde papegaaien Alex en Griffin te zien zijn , geeft een heel interessant beeld van deze bijzondere vogels.

Bronnen:
Lancashire Telegraph, 8 november 2011. Darwen hero parrot helps saves premature pups’ lives
Pepperberg, I. (2006) Cognitive and communicative abilities of Grey parrots. Applied Animal Behaviour Science 100: 77-86

Chimpansees eindelijk vrij

In het onderstaande filmpje zijn laboratoriumchimpansees te zien die voor het eerst vrij mogen rondlopen in een opvangcentrum. De meeste van hen hebben vele gruwelijke jaren achter de tralies van een laboratorium gesleten.

Vaak werden ze als jong bij de moeder weggehaald of zelfs gefokt in een laboratorium en daar gebruikt voor medische experimenten. Als ze hun eerste stappen zetten in de buitenwereld is overduidelijk aan hun reactie te zien dat chimpansees gevoelige en emotionele dieren zijn.

Breng eens een bezoekje aan de website van dit opvangcentrum. Er staan prachtige foto’s op van alle chimpansees en je kunt er hun persoonlijke verhaal lezen. Het is toch fantastisch dat deze apen nu eindelijk een dierwaardig bestaan hebben?

Chimpansee Santino rockt!

Jane Goodall’s observaties van chimpansees hebben onze kennis van deze intelligente dieren zonder twijfel naar een hoger plan gebracht. Chimpansees hebben namelijk sterke onderlinge familiebanden en zijn heel handig met gereedschappen.

Santino, een chimpansee in een Zweedse dierentuin, heeft veel mediabelangstelling getrokken doordat hij heeft laten zien dat hij vooruit kan denken. Chimpansees in dierentuinen gooien vaak stenen naar bezoekers en Santino gaat in zijn verblijf op zoek naar stenen en losse stukken beton. Hij bewaart deze en maakt schijven van de stukken beton om deze later naar bezoekers te gooien tijdens zogenaamde “vertoningen van dominantie” (als hij gestrest is of het even zat is om aangestaard te worden).
Foto: Santino, een heel pientere chimpansee

Dit gedrag lijkt erop te wijzen dat chimpansees vooruit kunnen denken. Eerder dachten wetenschappers altijd dat alleen mensen hiertoe in staat waren, maar op basis van dit soort observaties kunnen we concluderen dat andere dieren dit ook kunnen. Dr. Osvath, de wetenschapper die Santino geobserveerd heeft, verklaart: “Ik weet bijna zeker dat er nog meer dieren zijn die dit soort gedrag vertonen, zoals dolfijnen.”

Maar Santino blijkt nog meer te kunnen dan alleen plannen maken voor de toekomst, zoals in het artikel te lezen is:
“Het is interessant om te zien dat Santino blijkbaar heeft geleerd om de zwakke plekken in het beton van de omheining op te sporen. Als er water in de scheuren kruipt en vervolgens bevriest, raken er stukken los en dat veroorzaakt een hol geluid als erop geklopt wordt. Men heeft Santino zachtjes op het beton van de stenen zien kloppen. Hij ging harder kloppen als hij stukjes beton los wilde maken en voegde deze brokken toe aan z’n munitie.”

Santino is te zien in het onderstaande filmpje. Wij van Dierenlevens.nl zijn het niet helemaal eens met het commentaar in dit filmpje. Ten eerste is de titel “Ondeugende chimpansee vertoont menselijk gedrag”, terwijl Santino helemaal niet ondeugend is. Volgens het artikel zal Santino naar binnen worden verbannen als hij doorgaat met z’n “ondeugende gedrag”. Santino woont al in een niet-natuurlijke omgeving en het is beter om z’n leefomgeving te verrijken in plaats van deze nog meer te beperken.



Dieren zijn in staat een heel ‘rijk’ leven te leiden en Santino’s verhaal laat zien hoe slim ze kunnen zijn. We moeten dieren de respectvolle behandeling geven die ze verdienen.

Bron van het verhaal: BBC News

Foto: Het personeel van de dierentuin noemt Santino “de Denker”

Slimme Karta: een orang-oetan met een missie

Karta, een 27-jarige orang-oetan, ontsnapte uit haar dierentuinverblijf door de draden van het schrikdraad met een stok zo te draaien dat er kortsluiting ontstond. Volgens Sky News “stapelde Karta vervolgens allerlei rommel op elkaar, zodat ze over een betonnen muur met glas kon klimmen”.

Karta kwam zelf binnen een uur alweer terug. De directeur van de dierentuin zegt dat Karta “heel vindingrijk” is. Ze zit altijd met grote interesse te kijken naar de medewerkers van de dierentuin die druk zijn met hun dagelijkse bezigheden, waarschijnlijk om te kijken of ze er wat van kan leren!

Veel dieren, waaronder grote mensapen, varkens en olifanten, hebben een bepaald soort intelligentie ontwikkeld waarmee ze optimaal gebruik kunnen maken van hun complexe leefomgeving. Orang-oetans leven in het wild in het Indonesische regenwoud, een van de plekken ter wereld met de grootste biodiversiteit.



Wij van Dierenlevens.nl zijn enigszins bezorgd over het feit dat er in de video wordt gezegd dat Karta’s vrijheid nu zal worden "beperkt". Voor de algehele veiligheid is dat natuurlijk beter, maar zo’n dierentuinverblijf is waarschijnlijk niet de beste omgeving voor haar. De dierentuin heeft duidelijk veel moeite gedaan om haar omgeving zo uitdagend mogelijk voor haar te maken, maar het feit dat ze is ontsnapt, zegt misschien wel genoeg. We moeten ons afvragen in hoeverre wij in staat zijn om complexe, grote dieren in gevangenschap in al hun behoeften te voorzien.

Onderschat een orang-oetan nooit
Dit is een anekdote over grote mensapen: 
Als je een schroevendraaier aan een gorilla geeft, zal hij er even snel naar kijken en hem dan weggooien.
Als je een schroevendraaier aan een chimpansee geeft, zal hij er wel honderd toepassingen voor bedenken.
Als je een schroevendraaier aan een orang-oetan geeft, zal hij eerst doen alsof hij hem links laat liggen, maar als je weg bent, zal hij zich ermee uit z’n kooi bevrijden.

Op deze site kun je nog meer lezen over orang-oetans.

Onderschat ons niet

Chimpansees en koeien hebben een eigen muzieksmaak

De babychimpansee Sakura laat zien dat chimpansees van melodische muziek houden. Uit een experiment bleek dat Sakura liever naar een fijne melodie luisterde dan naar dissonante akkoorden.

Dit geeft ons wederom een fascinerend kijkje in de belevingswereld van chimpansees. In dit geval bevindt Sakura zich in gevangenschap, in een door mensen ontworpen leefomgeving die onnatuurlijk is voor een chimpansee. Het feit dat Sakura in deze omgeving weet wat haar te doen staat, namelijk haar muzieksmaak aangeven, bewijst dat chimpansees beschikken over een bepaalde mate van bewustzijn en intelligentie.

Maar Sakura is niet de enige die van zoetgevooisde klanken houdt. In 2001 is er een wetenschappelijk experiment gedaan om te bepalen hoe koeien reageerden op snelle beats en rustigere muziek. De onderzoekers zeiden hierover het volgende: “We hebben ontdekt dat rustige muziek de melkproductie bevordert. Misschien komt dit omdat de koeien, net als mensen, ontspannen bij het horen van rustige muziek.’”

Koeien houden van kalmerende muziek. Foto: Compassion in World Farming / Karen Playford

Ondanks het feit dat er steeds meer bewijzen worden geleverd voor het feit dat dieren ook beschikken over gevoel en intelligentie, lijken de meeste mensen dit maar moeilijk te kunnen accepteren. Men blijft vaak vasthouden aan de “mensen versus dieren”-opvatting die mensen zelf in het leven hebben geroepen.

Voorheen dacht men dat dergelijke keuzes en voorkeur voor muziek een "uniek menselijke eigenschap" was. Sakura en de koeien hebben het tegendeel bewezen!

Mila de walvis redt duiker in nood

Mila is een witte dolfijn en ze woont in een aquarium in Harbin, in het noordoosten van China. Ze woont in een ijskoud bad waar ook wel eens duikers in zwemmen. Op een zeker moment raakte een vrouwelijke duiker, Yang Yun, in de problemen in het ijskoude water. Ze kon niet meer naar boven komen. Maar opeens voelde ze dat ze naar boven werd geduwd: ze werd gered door Mila.

Volgens berichten had Mila gezien dat ze in de problemen raakte en gebruikte haar gevoelige dolfijnachtige neus om Yun weer veilig boven te krijgen. Eén van de werknemers van het aquarium verklaarde:  “Mila zag eerder wat er aan de hand was dan wij. Het is een gevoelig dier dat veel met mensen in aanraking komt en deze vrouw heeft waarschijnlijk haar leven aan haar te danken.”

Witte dolfijnen zijn heel sociale dieren en omdat ze zo praterig zijn, worden ze ook wel zeekanaries genoemd. Ze leggen onder ijs grote afstanden af in de Noordelijk IJszee en dan is het handig om goed met elkaar te kunnen communiceren om de groep te kunnen bijhouden en elkaar van alles op de hoogte te houden. Jammer genoeg is ook de witte dolfijn een bedreigde diersoort.

Op de website van National Geographic is interessante informatie te vinden over de witte dolfijn.