Walvissen begrijpen ons

Een tijdje geleden was hier het verhaal te lezen van de redding van walvis Valentina. Dit is een soortgelijk geweldig verhaal over de redding van een walvis en de reactie van het dier op haar reddende engelen.
Foto: Een bultrug

De bultrug uit dit verhaal zwom op de migratieroute voor de kust van Californië toen ze helemaal vast kwam te zitten in krabbenvislijnen. Ze was in levensgevaar. Ze zat vast in verzwaarde touwen van soms wel 70 meter lang en het touw had zich om haar staart en haar vinnen gewikkeld en zat zelfs in haar bek. De arme walvis zat zo klem dat de touwen in haar huid sneden en zichtbare verwondingen veroorzaakten.

Het dier was compleet machteloos en moest continu worstelen om haar spuitgat boven water te houden. Er werd een reddingsteam van duikers op haar afgestuurd, maar toen die bij haar aankwamen, twijfelden ze of ze nog te redden was. Bovendien liepen de duikers zelf gevaar, omdat een mens kan overlijden aan de klap van een staart van een bultrug.

Maar bij het lossnijden van de touwen stribbelde het ongelukkige dier helemaal niet tegen en de duikers zagen dat ze hen met haar ogen in de gaten hield terwijl ze met haar bezig waren.

Uiteindelijk lukte het de duikers om haar helemaal los te krijgen uit de krabbenlijnen en ze stonden vervolgens versteld van de hartverwarmende reactie van het dier. Toen ze vrij was, zwom ze rondjes en ging ze alle duikers langs om ze even zachtjes aan te stoten. Een van de redders verklaarde: “Het was een heel teder gebaar, een beetje als een hondje dat blij is om je te zien en ik voelde me totaal niet bedreigd. Het was een geweldige en ongelofelijke ervaring.”

Haar reactie zet ons aan het denken over de raakvlakken die mensen en dieren kunnen hebben, hoewel ze soms zo van ons lijken te verschillen. Een walvisexpert die hielp met de coördinatie van de reddingsactie zei het volgende over het voorval: “Je wilt niet te snel menselijke eigenschappen toedichten aan dieren, maar de walvis maakte sprongetjes en tikte de duikers steeds zachtjes aan. Ik weet niet precies wat er in haar hoofd omging, maar het was iets wat ik nooit van m’n leven zal vergeten. Het was gewoon ontzettend gaaf.”

In het boek ‘The Animal Mind’ nemen schrijvers Gould en Gould een interessant standpunt in over het vermogen van deze grote zeegzoogdieren om bepaalde zaken te begrijpen. Ze komen in hun boek namelijk tot de conclusie dat we misschien sneller de intelligentie en het gevoel van andere primaten erkennen, omdat ze qua gebaren en ervaringen veel meer op ons lijken en daardoor voor ons beter te ‘lezen’ zijn. Misschien komt die erkenning van de complexiteit van dieren die onder water leven later, omdat we onszelf in eerste instantie minder in die dieren herkennen.

Bronnen:
San Francisco Chronice (14/12/05). Daring rescue of whale off Farallones. Accessed 17/12/09.
Gould, J.L. and Gould, C.G. (1994) The Animal Mind. Scientific American Library, New York.

Papegaai redt puppy’s

Sam, een 18-jarige grijze roodstaartpapegaai, heeft het leven van vijf te vroeg geboren puppy’s gered. Sam vloog midden in de nacht naar de slaapkamer van z’n baasje op de eerste verdieping en kraaide: “Kom nou, kom nou”, iets dat zijn baasje zelf vaak tegen haar hond Sally riep.

In de acht jaar dat Sam in het huis woonde, was hij nog nooit in de slaapkamer geweest. Toen de vrouw beneden kwam met Sam vond ze Sally en haar pasgeboren premature pups op de keukenvloer. Ze hadden overduidelijk hulp nodig.

Sams verhaal is om meerdere redenen bijzonder. Hij was zich bewust van het feit dat de hondjes hulp nodig hadden, dieren van een andere soort dan hemzelf. Dit zogenaamde ‘soortoverstijgende bewustzijn’ wordt door dierwetenschappers gebruikt als indicator voor dierenbewustzijn.

De woorden “kom nou, kom nou” worden vaak gebruikt om een ander tot actie over te laten gaan of op te laten schieten en soms duiden ze ook op urgentie. We weten niet in welke context Sally’s baasje deze woorden tegen haar hond gebruikte, maar het lijkt erop dat Sam de papegaai deze woorden opzettelijk heeft gebruikt om een snelle reactie los te krijgen.

Grijze roodstaarten staan bekend om hun intelligentie en scherpzinnigheid en dit verhaal is daar een prachtig voorbeeld van.

Dr. Irene Pepperberg heeft veel onderzoek gedaan naar het vermogen van papegaaien om dingen te begrijpen en aan de hand van haar bevindingen verklaart ze: “Gezien de evolutionaire afstand tussen vogels en zoogdieren heeft het onderzoeksresultaat intrigerende gevolgen voor de studie naar evolutionaire intelligentie, de studie naar vergelijkende intelligentie en de zorg voor vogels die in gevangenschap leven, in dierentuinen of als huisdier.

Dit korte filmpje, waarin Irene en de beroemde papegaaien Alex en Griffin te zien zijn , geeft een heel interessant beeld van deze bijzondere vogels.

Bronnen:
Lancashire Telegraph, 8 november 2011. Darwen hero parrot helps saves premature pups’ lives
Pepperberg, I. (2006) Cognitive and communicative abilities of Grey parrots. Applied Animal Behaviour Science 100: 77-86

Moederliefde

De sterke band tussen een ooi en haar geadopteerde lammetje.
Copyright: Compassion in World Farming / Elli Goodlet

Van Janet Taylor van een dierenopvangcentrum in de buurt van het Engelse Worcester komt dit aandoenlijke verhaal over twee schapen. Jasmine was een volwassen ooi die al zes, zeven jaar geen lammetjes had gehad. In het weiland naast haar kwam op een gegeven moment een groep geredde schapen te staan, waaronder een aantal weeslammetjes. De daaropvolgende dagen begon ze steeds meer te blaten naar een van de weesjes, genaamd Alfie en Alfie blaatte ook terug. Janet besloot daarop Alfie bij Jasmine in de wei te zetten en toen gebeurde er iets prachtigs.

Alfie probeerde bij Jasmine te zogen, zoals hij bij z’n biologische moeder zou hebben gedaan, en Jasmine liet hem z’n gang gaan. Janet was er heel blij mee, want dit moedercontact kon alleen maar een positief effect hebben. Ondertussen bleef ze Alfie met de fles voeden, maar tot iedereens verbazing begon Jasmine op een gegeven moment zelf melk te produceren en kon ze Alfie voeden alsof het haar eigen lam was.

Er zijn veel verhalen bekend van vrouwelijke dieren die jonge weesjes hebben geadopteerd en gevoed. Soms zijn het zelfs weesjes van een andere diersoort; er zijn bijvoorbeeld verhalen bekend van zeugen die hondenpups grootbrengen.

Dit alles laat zien dat de moederband en de moederzorg voor alle wezens op aarde onontbeerlijk is, maar helaas worden veel dieren in de huidige veehouderijsystemen veel te vroeg bij hun moeder weggehaald. Nu we via de wetenschap zoveel kennis hebben gekregen over wat dieren allemaal kunnen en voelen, vindt Compassion in World Farming dat dierenwelzijn veel hoger op de agenda moet komen te staan van alle betrokkenen. Dit wordt ook onderschreven door de Europese wetgeving.

Chimpansees eindelijk vrij

In het onderstaande filmpje zijn laboratoriumchimpansees te zien die voor het eerst vrij mogen rondlopen in een opvangcentrum. De meeste van hen hebben vele gruwelijke jaren achter de tralies van een laboratorium gesleten.

Vaak werden ze als jong bij de moeder weggehaald of zelfs gefokt in een laboratorium en daar gebruikt voor medische experimenten. Als ze hun eerste stappen zetten in de buitenwereld is overduidelijk aan hun reactie te zien dat chimpansees gevoelige en emotionele dieren zijn.

Breng eens een bezoekje aan de website van dit opvangcentrum. Er staan prachtige foto’s op van alle chimpansees en je kunt er hun persoonlijke verhaal lezen. Het is toch fantastisch dat deze apen nu eindelijk een dierwaardig bestaan hebben?

Het redden van walvis Valentina

Walvissen zijn gevoelige wezens
Steeds meer mensen beseffen dat walvissen zeer intelligente en begripvolle dieren zijn en dit blijkt ook uit weten-schappelijk onderzoek. Dit houdt in dat ze onder meer angst, pijn en andere negatieve emoties kennen, maar dat ze aan de andere kant ook veel plezier kunnen hebben in hun leven.

Het redden van Valentina
Leden van de Great Whale Conservancy merkten onlangs een jonge walvis op die zo verstrikt was geraakt in een visnet dat ze zich niet meer kon bewegen. Als ze haar niet hadden gered, zou dat haar dood hebben betekend.

Het is zonder twijfel een zenuwslopend proces geweest voor beide partijen. De dappere redders sneden zorgvuldig het net kapot waarin ze verstrikt was geraakt met het ene kleine mes dat ze bij zich hadden. Toen ze haar uiteindelijk hadden bevrijd, bleef het vrouwtje nog een uur lang hartstochtelijk rond hun boot springen en duiken en de redders hadden sterk het gevoel dat dat een teken was van pure vreugde. Ze was vast dolblij om weer bevrijd te zijn van het dodelijke net en waarschijnlijk heeft ze al die tijd de aandacht van andere walvissen en haar moeder proberen te trekken.

De redders doopten de jonge walvis Valentina en het prachtige filmpje is hier te zien.



Duikers redden walvis…. en walvis redt duiker
Een soortgelijk verhaal waar we later in dit weblog op terugkomen, is het verhaal van een bultrug die gevaarlijk verstrikt was geraakt in krabbenlijnen. Uiteindelijk werd ze gelukkig door duikers opgemerkt en gered. Toen ze vrij was, zwom ze rondjes en ging ze alle duikers langs om ze even zachtjes aan te stoten. Een van de redders verklaarde: “Het was een heel teder gebaar, een beetje als een hondje dat blij is om je te zien en ik voelde me totaal niet bedreigd. Het was een geweldige en ongelofelijke ervaring.”

Eerder in dit weblog schreven we over de witte dolfijn Mila uit China. Deze dappere dame redde een duikster die tijdens een oefening in een zwembad in de problemen was geraakt en ze gebruikte haar gevoelige, dolfijnachtige neus om de duikster naar het wateroppervlak te leiden. Een van de medewerkers vertelde: “Mila zag al dat er een probleem was voordat wij dat zagen. Ze is een gevoelig dier dat nauw met mensen samenwerkt en ik ben ervan overtuigd dat dit meisje haar leven aan haar te danken heeft.”

Bronnen:
The Great Whale Conservancy www.greatwhaleconservancy.org

Broom, D.M. (2011) "The science of animal welfare and its relevance to whales’, in the Report of the Whale Welfare and Ethics Workshop" (Joint workshop of WSPA and UK govt, 22/23 March 2011)

Simmonds, M. (2006) ‘Into the brains of whales’. Applied Animal Behaviour Science 100: 1-2, p103-106

Whale and Dolphin Conservation Society www.wdcs.org

Boekentip: The Inner World of Farm Animals

Dit prachtige boek van Amy Hatkoff maakt z’n titel meer dan waar. Op het eerste gezicht lijkt het misschien een gelikt salontafelboek; er staan per slot van rekening schitterende foto’s in van allerlei dieren in de veehouderij. Maar deze mooie plaatjes worden vergezeld van hartverwarmende verhalen van individuele dieren die allerlei bijzondere talenten aan de dag hebben gelegd.

Als één varken bijvoorbeeld zo slim is om in te grijpen tijdens een levensbedreigend moment, dan zouden we kunnen aannemen dat andere varkens dat talent ook hebben. (Hier wordt verwezen naar het verhaal van het varken Lulu dat de aandacht van voorbijgangers probeerde te trekken, omdat haar baasje in huis een hartaanval had gekregen).

Amy Hatkoff laat de verhalen vergezellen van korte passages uit publicaties van gerenommeerde dierwetenschappers zoals professor Marian Dawkins en Mike Mendl. In deze publicaties wordt ingegaan op de onverwachte intelligentie van dieren uit de veehouderij, zoals langetermijngeheugen voor de gezichten van kameraden, de vreugde als een nieuwe techniek wordt ontdekt en het vermogen om een computerspel te spelen.

Compassion in World Farming raadt u dit boek ten zeerste aan. Het is een prachtig cadeau voor allerlei gelegenheden. We garanderen u dat elke dierenminnende vriend dit boek prachtig vindt en we kunnen bijna garanderen dat sceptici van mening veranderen! Amy Hatkoff heeft de dieren met dit boek een grote dienst bewezen.

The Inner World of Farm Animals: Their Amazing Social, Emotional and Intellectual Capacities, geschreven door Amy Hatkoff, gepubliceerd door Stewart, Tabori and Chang (New York), 2009.
Richtprijs in Nederland: € 15,75

Doe-het-zelf orang-oetans

We ontdekken steeds meer over dieren die ‘gereedschappen’ gebruiken in hun dagelijkse leven. Dieren die in een groep leven, kunnen dit soort vaardigheden van elkaar leren en aan elkaar doorgeven. Wetenschappers noemen dit fenomeen ‘culturele overdracht’.

Het eerste gedocumenteerde geval van wilde orang-oetans die gereedschappen maakten en gebruikten stamt uit 1996, en dit betrof een populatie orang-oetans in Indonesië. Ze gebruikten zelfgefabriceerde gereedschappen om insecten of zaden mee los te peuteren.

Wetenschappers vervolgden hun studie door te kijken hoe het gebruik van gereedschappen onderling verschilde tussen groepen orang-oetans die in verschillende regio’s leefden. Ze vergeleken zes groepen uit zes verschillende gebieden. Het bleek dat de populaties er verschillende gewoonten op nahielden en dat de verschillen tussen de gebieden die het verst uit elkaar lagen het grootst waren. Orang-oetans die in grotere groepen leefden en dus sociaal gezien toleranter waren gebruikten meer gereedschappen dan geïsoleerde groepen.

Dit onderzoeksmateriaal leek erop te wijzen dat gedragsverschillen cultureel bepaald waren. Ten eerste omdat de verschillen groter waren naarmate de groepen verder uit elkaar leefden en ten tweede omdat er meer gereedschappen werden gebruikt in een groep naarmate de groep socialer ingesteld was. Dus sociaal contact bevordert culturele overdracht.

In dit filmpje is te zien hoe orang-oetangs in een opvangcentrum het gedrag van mensen kopiëren door ze te observeren. Ze hebben geleerd hoe ze moeten kanoën, schilderen, zich met zeep moeten wassen en zelfs hoe ze een zaag moeten gebruiken!



Orang-oetans zijn fascinerende dieren, maar ze worden helaas bedreigd. Hun natuurlijk habitat, het regenwoud, wordt met de dag kleiner, omdat er nog steeds veel gekapt wordt ten behoeve van de hout- en landbouwsector (denk bijvoorbeeld aan palmolieplantages, palmolie wordt in veel producten over de hele wereld verwerkt). U kunt ervoor kiezen om producten te kopen waar geen palmolie in zit verwerkt. Sommige producenten gebruiken ook duurzaam geproduceerde palmolie.

Met dank aan het Tasikoki Wildlife Rescue Centre voor de foto's

Bronnen:
van Schaik C.P., Fox,E.A., Sitompul AF. (1996). Manufacture and use of tools in wild Sumatran orangutans – implications or human evolution. Naturwissenschaften 83: 186-188.

van Schaik C.P., Knott C.D., (2001) Geographic variation in tool use on Neesia fruits in orangutans. American Journal of Physical Anthropology 114:331-342

van Schaik C.P., van Noordwijk M.A., Wich, S.A. (2006) Innovation in wild Bornean orangutans (Pongo pygmaeus wurmbii). Behaviour 143: 839-876

van Schaik C.P., Ancrenaz M., Borgen G., Galdikas B., Knott C.D., Singleton I., Suzuki A., Utami S.S., Merrill M. (2003). Orangutan cultures and the evolution of material culture. Science 299: 102-105

Varken redt leven

Lulu het hangbuikzwijn, is een echte heldin. Toen haar baasje een hartaanval kreeg in haar afgelegen vakantiehuisje is de dertien maanden oude Lulu onmiddellijk hulp gaan zoeken.

Ze heeft zichzelf door het ‘hondenluikje’ gewurmd, waarbij ze zich flink geschaafd heeft, en vervolgens is ze richting de weg gerend. Daarbij moest ze de omheinde tuin uit, en dat had ze tot dan toe nog nooit in haar eentje gedaan.Vervolgens is ze op de weg gaan liggen tot er een auto zou langskomen. Volgens ooggetuigen duurde het wel drie kwartier tot er een automobilist zo aardig was om te kijken wat er aan de hand was. Lulu heeft hem naar het huis geleid en met die actie heeft ze Jo Ann’s leven gered.

Lulu met op de achtergrond Jo Ann

Volgens een artikel was de hele wereld diep onder de indruk van Lulu’s moed en slimme actie. Lulu heeft media-aandacht van over de hele wereld gekregen (inclusief tv-opnames) en ze heeft een gouden medaille gekregen van de American Society for the Prevention of Cruelty to Animals.

Dierentaal

Als we met het word ‘taal’ een bepaald communicatiesysteem bedoelen, kunnen we zeggen dat dieren allerlei eigen talen spreken. Kippen hebben bijvoorbeeld meer dan 30 verschillende roepen die ze gebruiken om hun groep te wijzen op voedsel of gevaar. Kuikens communiceren vanuit het ei al met hun moeder, jonge hanen hebben een speciale ‘voedselroep’ om de hennen te laten weten dat er voedsel is gevonden en hennen maken een lieflijk kraaiend geluid als ze tevreden zijn.
Gezelligheid op het dorpsplein. 
(c) Compassion in World Farming / Chi Keung Wong

Varkens zijn kletskousen; ze communiceren met geknor, gepiep, geronk, gesnuif, met kauwende geluiden en met het geklik van hun tanden. Zeugen hebben een speciale roep voor hun biggetjes als het tijd is om te zogen. Zeugen en biggen communiceren daarnaast met elkaar door middel van gepiep en gegrom en als biggen van hun moeder gescheiden worden, gaan ze om haar gillen. Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat zeugen sterker reageren op wanhopige kreten van koude, hongerige biggen dan op het geroep van grotere, meer weldoorvoede biggen.

Dieren begrijpen soms ook elkaars taal. Sommige dieren kunnen bijvoorbeeld de betekenis van de alarmroep van een andere dier begrijpen.

Honden en mensen leven al sinds mensenheugenis samen. Honden begrijpen vaak snel wat mensen bedoelen (waarschijnlijk halen ze de boodschap uit de toon waarop het gezegd wordt), maar mensen hebben aan de andere kant vaak moeite met de blaftaal van hun viervoeter. In dit boeiende filmpje (dat we te danken hebben aan de social networking site Petstreet) helpt communicatiespecialist John Rogerson ons om de boodschappen van onze trouwe viervoeters te ontcijferen.

Spotlijsters herkennen gezichten

Spotlijsters kunnen razendsnel het gezicht van een individueel persoon herkennen die een gevaar vormt voor hun nest. Na relatief korte tijd kunnen de vogels iemand herkennen die hun heeft lastiggevallen en doen vervolgens alle moeite om deze persoon op afstand te houden, maar negeren hierbij andere voorbijgangers of vreemdelingen die in de buurt zijn.

Spotlijsters kunnen razendsnel individuen herkennen

Professor Doug Levey is zoöloog op de universiteit van Florida en heeft naar dit fenomeen onderzoek gedaan. “We weten niet of dit uniek is voor spotlijsters, maar we weten wel dat deze dieren dus een stuk intelligenter zijn dan we tot nu toe hebben gedacht. We weten al langer dat bijvoorbeeld kraaien en papegaaien zeer intelligente wezens zijn, maar deze vogels zijn relatief klein. Dit onderzoek werpt een heel ander licht op de intelligentie van vogels in het algemeen”, aldus Levey.

De spotlijsters in dit onderzoek leefden in een natuurlijke omgeving en volgens de onderzoekers is hun publicatie de eerste die laat zien dat “wilde dieren in hun eigen habitat individuen van een andere diersoort kunnen herkennen”.

Deze slimme vogels wijzen ons er op dat we de bijzondere vermogens van dieren moeten respecteren wanneer wij als mensen hun levens beïnvloeden.

Bonnie en Clyde, het vervolg

Bonnie en Clyde zijn twee hondenvriendjes die onafscheidelijk zijn. In een artikel van de Daily Mail was al te lezen dat Bonnie de blinde Clyde “naar voedsel en water leidt en hem z’n hoofd op haar rug laat rusten als hij het even niet meer weet. Ze zijn onafscheidelijk en als Bonnie niet in de buurt is, verzet Clyde geen poot.”

Clyde en Bonnie

Bonnie en Clyde waren als zwervers gevonden, maar hebben inmiddels een liefdevol nieuw thuis gevonden. De One Show van de BBC heeft een speciale webpagina over deze hondenvriendjes: http://www.bbc.co.uk/blogs/theoneshow/onepassions/2009/07/bonnie-and-clyde-blind-dog-gui.html

Moederkippen voelen empathie voor hun kuikens

Het is algemeen bekend dat hennen met kuikens beschermend en verzorgend optreden richting hun kroost. De moeders maken zich niet alleen druk om hun veiligheid en welzijn, maar ze voelen ook empathie, wat door wetenschappers wordt beschreven als ‘het zich kunnen verplaatsen in de gevoelens of de gedachtegang van een ander’. 

Wetenschappers van de Universiteit van Bristol, in het Verenigd Koninkrijk, stelden moederkippen en kuikens bloot aan pufjes lucht. Wanneer de pufjes lucht op de moederkippen gericht waren, vertoonden deze tekenen van angst en werden ze alerter; ze streken minder vaak hun veren glad en de temperatuur van hun ogen daalde. Wanneer de wetenschappers de kuikens blootstelden aan de pufjes, vertoonden de moederkippen dezelfde verschijnselen, maar daarnaast ging ook hun hartslag omhoog en ze maakten meer klokkende geluiden richting hun kuikens, wat duidt op bezorgdheid.
Moederhennen voelen empathie voor hun kuikens

Onderzoeker Jo Edgar: “We hebben kunnen aantonen dat volwassen vrouwelijke vogels tenminste een van de essentiële kenmerken van ‘empathie’ bezitten; ‘het zich kunnen verplaatsen in de gevoelens of de gedachtegang van een ander’.

De onderzoekers gebruikten kippen voor dit onderzoek, omdat in de vee-industrie “kippen regelmatig worden blootgesteld aan soortgenoten die tekenen van pijn of stress vertonen. Dit wordt veroorzaakt door de routinematige praktijken in de intensieve veehouderij; de gevolgen hiervan zijn onder andere botbreuken en aandoeningen aan de poten."

Wetenschappers hebben in het verleden ook kunnen aantonen dat kippen kunnen anticiperen op toekomstige gebeurtenissen aan de hand van eerdere ervaringen en daar vervolgens naar handelen. Ze produceren namelijk meer dan 30 verschillende geluiden waarmee ze met elkaar kunnen communiceren en kippen kunnen tellen! Maar helaas wordt er in de intensieve veehouderij totaal geen rekening gehouden met deze bijzondere vermogens van kippen. Het feit dat nu is aangetoond dat kippen empathie voelen, bevestigt nog maar eens dat het ontzettend belangrijk is dat dieren in de veehouderij in een omgeving leven die hun natuurlijk gedrag niet in de weg staat en waarin ze een dierwaardig leven kunnen leiden. Dieren zijn uiterst gevoelige wezens en wat er met hen gebeurt, heeft invloed op hun welzijn.

Voor meer informatie over dierenwelzijn in de veehouderij en hoe u kunt helpen om de misstanden in de intensieve veehouderij een halt toe te roepen, ga dan naar de website van Compassion in World Farming.

Bronnen:
‘The foundations of empathy are found in the chicken'. Persbericht van de Universiteit van Bristol, uitgekomen op 9 maart 2011. http://bristol.ac.uk/news/2011/7525.html
‘Avian maternal response to chick distress’, J L Edgar, J C Lowe, E S Paul, C J Nicol, online publicatie voorafgaand aan het persbericht, Proceedings of the Royal Society B, 9 maart 2011.

Chimpansees helpen elkaar een handje

In Japan hebben onderzoekers chimpansees hun maatjes uit de brand zien helpen op het moment dat deze hulp nodig hadden. Ze gaven ze bijvoorbeeld een stuk gereedschap vanuit een nabij gelegen hok. Maar het meest bijzondere was dat dit het vaakst gebeurde op het moment dat de chimpansee echt hulp nodig had en hier ook om vroeg en niet als hij of zij alleen met het stuk gereedschap wilde spelen. Dit laat zien dat chimpansees zich bekommeren om het welzijn van hun soortgenoten en hulp bieden, zelfs op de momenten dat ze er zelf geen voordeel bij hebben.



Maar niet alleen chimpansees kunnen hulp verwachten. Tijdens een onderzoek door Felix Warneken kwam naar voren dat chimpansees mensen op dezelfde manier helpen en hun een stok aanbieden als daarom gevraagd wordt. Via deze link zijn filmpjes te zien van beide experimenten. Scroll naar het einde van de pagina en klik op het eerste filmpje in de lijst  (Supporting Information, Video S1).

Bronnen:
Yamamoto, S., Humle, T.,Tanaka, M. (2009) Chimpanzees Help Each Other upon Request, PLoS ONE, 4(10): e7416
Warneken, F., Hare, B., Melis, A.P., Hanus, D., Tomasello, M. Spontaneous Altruism by Chimpanzees and Young Children, PLoS Biol 5(7): e184

Chimpansees en koeien hebben een eigen muzieksmaak

De babychimpansee Sakura laat zien dat chimpansees van melodische muziek houden. Uit een experiment bleek dat Sakura liever naar een fijne melodie luisterde dan naar dissonante akkoorden.

Dit geeft ons wederom een fascinerend kijkje in de belevingswereld van chimpansees. In dit geval bevindt Sakura zich in gevangenschap, in een door mensen ontworpen leefomgeving die onnatuurlijk is voor een chimpansee. Het feit dat Sakura in deze omgeving weet wat haar te doen staat, namelijk haar muzieksmaak aangeven, bewijst dat chimpansees beschikken over een bepaalde mate van bewustzijn en intelligentie.

Maar Sakura is niet de enige die van zoetgevooisde klanken houdt. In 2001 is er een wetenschappelijk experiment gedaan om te bepalen hoe koeien reageerden op snelle beats en rustigere muziek. De onderzoekers zeiden hierover het volgende: “We hebben ontdekt dat rustige muziek de melkproductie bevordert. Misschien komt dit omdat de koeien, net als mensen, ontspannen bij het horen van rustige muziek.’”

Koeien houden van kalmerende muziek. Foto: Compassion in World Farming / Karen Playford

Ondanks het feit dat er steeds meer bewijzen worden geleverd voor het feit dat dieren ook beschikken over gevoel en intelligentie, lijken de meeste mensen dit maar moeilijk te kunnen accepteren. Men blijft vaak vasthouden aan de “mensen versus dieren”-opvatting die mensen zelf in het leven hebben geroepen.

Voorheen dacht men dat dergelijke keuzes en voorkeur voor muziek een "uniek menselijke eigenschap" was. Sakura en de koeien hebben het tegendeel bewezen!

Zo slim als een… rat!

Ratten zijn waarschijnlijk een stuk slimmer dan we denken. Een groep ratten werd getraind om het verschil aan te geven tussen een lang geluid en een kort geluid door middel van een hendel.

Als ze het antwoord goed hadden, kregen ze veel snoep, als het antwoord fout was, kregen ze geen beloning. Als ze ervoor kozen om geen antwoord te geven, kregen ze een kleine hoeveelheid snoep, maar meestal was het antwoord goed. Als het te moeilijk was om het geluid als ‘kort’ of ‘lang’ te beoordelen, omdat het er precies tussenin zat, besloten de ratten geen antwoord te geven. Ze begrepen dus dat ze het risico liepen om een fout antwoord te geven.

Tot voor kort werd door wetenschappers aangenomen dat alleen mensen en sommige primaten in staat waren om dit soort beslissingen te maken. Dit bewijst maar weer dat dieren waarschijnlijk nog zo veel meer kunnen dan we denken.

Bonnie de bijzondere blindengeleidehond

Bonnie en Clyde zijn twee Border Collies die onafscheidelijk zijn. Honden zijn sociale dieren, dus gezelschap is heel belangrijk voor ze, maar deze band is wel heel bijzonder: Bonnie is namelijk de blindengeleidehond van Clyde.

In een artikel van de Daily Mail is te lezen dat Bonnie Clyde “naar voedsel en water leidt en hem z’n hoofd op haar rug laat rusten als hij het even niet meer weet. Ze zijn onafscheidelijk en als Bonnie niet in de buurt is, verzet Clyde geen poot.”

Clyde en Bonnie

Bonnie en Clyde werden als zwerfhonden gevonden. Het lijkt erop dat ze tijdens een storm verdwaald zijn geraakt, maar tot nu toe heeft nog niemand zich voor ze gemeld. Gezien hun ijzersterke band moeten deze twee dan ook zeker samen geplaatst worden bij een nieuw baasje.

Mila de walvis redt duiker in nood

Mila is een witte dolfijn en ze woont in een aquarium in Harbin, in het noordoosten van China. Ze woont in een ijskoud bad waar ook wel eens duikers in zwemmen. Op een zeker moment raakte een vrouwelijke duiker, Yang Yun, in de problemen in het ijskoude water. Ze kon niet meer naar boven komen. Maar opeens voelde ze dat ze naar boven werd geduwd: ze werd gered door Mila.

Volgens berichten had Mila gezien dat ze in de problemen raakte en gebruikte haar gevoelige dolfijnachtige neus om Yun weer veilig boven te krijgen. Eén van de werknemers van het aquarium verklaarde:  “Mila zag eerder wat er aan de hand was dan wij. Het is een gevoelig dier dat veel met mensen in aanraking komt en deze vrouw heeft waarschijnlijk haar leven aan haar te danken.”

Witte dolfijnen zijn heel sociale dieren en omdat ze zo praterig zijn, worden ze ook wel zeekanaries genoemd. Ze leggen onder ijs grote afstanden af in de Noordelijk IJszee en dan is het handig om goed met elkaar te kunnen communiceren om de groep te kunnen bijhouden en elkaar van alles op de hoogte te houden. Jammer genoeg is ook de witte dolfijn een bedreigde diersoort.

Op de website van National Geographic is interessante informatie te vinden over de witte dolfijn.

Dansende bijen

Bijen zijn sociale dieren waarvan is aangetoond dat ze samenwerken met andere individuen in hun kolonie. Werksters (de steriele vrouwtjes) hebben veel verschillende taken binnen de kolonie. Een van die taken is het verzamelen van voedsel. Ze verlaten de kolonie op zoek naar nectar (hun energiebron waar ze honing van maken) en pollen (hun proteïnebron) van bloeiende planten.

Zodra de werkster pollen of nectar heeft gevonden, komt ze terug naar de kolonie en begint een ingewikkeld dansje op te voeren op de verticale oppervlakte van de bijenraat. Karl von Frisch ontdekte dat deze dans dient om soortgenoten te informeren over de locatie van het voedsel. Als het voedsel relatief ver van de korf is (wat het vaak is) voeren de bijen een ‘waggeldansje’ op om twee belangrijke zaken te communiceren: de afstand van de vindplek en de locatie van het voedsel.

Een werkbij die een ‘waggeldansje’ opvoert, beweegt in een achtvorm. Ze beweegt haar lichaam al zoemend van links naar rechts, terwijl ze in een rechte lijn loopt. Dan maakt ze een draai naar rechts tot haar beginpunt en waggelt weer vooruit. Vervolgens maakt ze een draai naar links en waggelt tot ze weer bij haar beginpunt is. Dit herhaalt ze een aantal keer.

De lengte van de rechte lijn geeft aan hoe ver de nectar of pollen verwijderd zijn van de bijenkorf: hoe groter de afstand, hoe langer ze in een rechte lijn zal waggelen. De richting waarin de bij begint te dansen geeft de richting aan waarin de bloemen zich bevinden. Als de bloemen zich op 30 graden rechts van de zon bevinden, zal de werkster 30 graden rechts van het midden met haar dans beginnen.

Het dansje werkt als een soort taal. Aan de hand van het dansje van de werkster kunnen de andere bijen bepalen waar de voedselbron zich bevindt. Dankzij hun reukvermogen kunnen ze bovendien bepalen wat voor soort voedsel er te vinden is. Deze vorm van communiceren is misschien wel de meest complexe vorm van sociaal gedrag dat in het dierenrijk te vinden is.

Bekijk hier dit prachtige filmpje over deze bijen.

Bronnen:
Frisch, K.V., (1967). The Dance Language and Orientation of Bees. Cambridge: The Belknap Press of Harvard University Press

Gould, J.L., and Gould, C.G., (1988). The Honey Bee. New York: Scientific American Library, W.H. Freeman

Kapucijneraapjes: eerlijk zullen we alles delen

In de BBC-documentaire “Capuchins: The Monkey Puzzle” uit 2007 zijn twee kapucijneraapjes te zien die op een aandoenlijke manier tonen dat ze kunnen samenwerken en eerlijk willen delen.

In het eerste experiment werkten de aapjes samen om een probleem op te lossen met behulp van gereedschap. Aan de ene kant van een transparant scherm staat een doos hazelnoten en aan de andere kant ligt de vuursteen waarmee de deksel van de doos kan worden gehaald. Een van de apen heeft de steen, maar kan niet bij de noten, een andere heeft de doos noten, maar kan niks beginnen zonder de steen. De aapjes besluiten samen te werken: de één geeft de ander de steen, zodat de doos kan worden opengemaakt. Vervolgens verdeelt het aapje de hazelnoten eerlijk: drie voor zichzelf en drie voor z’n ‘teamgenoot’. Zonder samen te werken, hadden de kapucijneraapjes de puzzel nooit kunnen oplossen.

Ook in het tweede experiment gaven de aapjes blijk van gevoel voor eerlijkheid. Ze werden getraind om een witte munt in te leveren in ruil voor eten. Toen de twee aapjes een ongelijke beloning kregen, wilde het aapje dat de minder lekkere beloning kreeg, de beloning niet eens hebben. Hij bleef liever hongerig dan dat hij akkoord ging met een ongelijke beloning.

Bekijk hier het filmpje:



Bron:
BBC Two documentaire “Capuchins: The Monkey Puzzle”, 22 September 2007, 18:30.

Hans het slimme paard

Paarden zijn erg goed in het lezen van lichaamstaal van mensen. Een paard dat ‘Clever Hans’ (Slimme Hans) genoemd werd, kon zelfs antwoord geven op rekensommen door met z’n hoef te tikken. Aan de hand van subtiele signalen die de vragensteller hem gaf, kon Hans antwoord geven op de vraag, maar deze persoon gaf hem deze signalen niet bewust. Hij registreerde kleine veranderingen in de gezichtsuitdrukking of ademhaling en vervolgens kon Clever Hans het goede antwoord geven.

Slimme Hans


Het publiek dacht in eerste instantie dat het paard zelf de som kon uitrekenen en waren een beetje teleurgesteld toen ze hoorden dat hij simpelweg lette op de lichaamstaal. Maar het feit dat Hans zo goed lichaamstaal kon lezen, is op zichzelf natuurlijk al verbazingwekkend. Hij zag kleine veranderingen in het gedrag van de vragensteller die mensen niet konden zien.

Pas na veel experimenten zagen mensen pas wat Hans al de hele tijd zag. Niet alleen paarden letten meer op ons dan we denken. Schapen hebben bijvoorbeeld een duidelijke voorkeur voor de gezichten van mensen die lachen in plaats van boos en gestrest kijken. Je kunt je dus gaan afvragen in hoeverre dieren onze gedachten kunnen lezen.

Bronnen:
Clever Hans (website van de BBC)
McGreevy (2004) Equine Behaviour: A Guide for Veterinarians and Equine Scientists.